Kupujesz dom w Portugalii i w głowie kołacze pytanie, którego nikt nie chce zadać wprost: czy ja w tym domu w ogóle mogę mieszkać cały rok? Znajomy słyszał coś o 90 dniach, na forum ktoś pisze o Złotej Wizie, a doradca sprzedający apartamenty w Algarve zapewnia, że „zakup załatwia sprawę pobytu”.
Krótka odpowiedź: jako obywatel Polski nie podlegasz turystycznemu limitowi 90 dni w ciągu 180. Przez pierwsze 3 miesiące wystarczy ważny dowód lub paszport. Przy dłuższym pobycie trzeba spełniać jeden z warunków unijnego prawa pobytu – na przykład pracować, prowadzić działalność albo mieć wystarczające środki i odpowiednie ubezpieczenie – oraz zarejestrować się w gminie w ciągu kolejnych 30 dni. CRUE kosztuje 18 EUR dla osoby powyżej 25 lat i jest ważny 5 lat; za brak rejestracji grozi grzywna od 400 do 1 500 EUR. Osobno biegnie zegar podatkowy: ponad 183 dni lub mieszkanie utrzymywane z zamiarem stałego zajmowania może oznaczać portugalską rezydencję podatkową, a status w dniu aktu zmienia sposób naliczenia IMT.
W tym przewodniku sprawdzisz:
- kiedy prawo pobytu wynika z obywatelstwa UE, a kiedy trzeba spełnić dodatkowe warunki,
- komu liczy się 90/180 i jak EES zmienił kontrolę graniczną,
- czym CRUE różni się od rezydencji podatkowej,
- jak status podatkowy wpływa na IMT przy zakupie domu.
| Status | Skąd wynika | Co Ci daje | Co grozi za zaniedbanie |
|---|---|---|---|
| Prawo pobytu | traktat UE, dyrektywa 2004/38/WE | do 3 miesięcy bez dodatkowych warunków; dłużej po spełnieniu art. 7 | brak spełnienia warunków może podważyć prawo dłuższego pobytu |
| Rejestracja pobytu (CRUE) | ustawa 37/2006, po 3 miesiącach | urzędowe potwierdzenie rejestracji | grzywna 400–1 500 EUR |
| Rezydencja podatkowa | art. 16 CIRS, 183 dni lub mieszkanie | skala IRS, dostęp do preferencji | podwójne opodatkowanie, spory z fiskusem |
| Status nabywcy | CIMT po zmianach z 2026 r. | właściwa skala IMT zamiast ryczałtu 7,5% | przy podstawie 400 000 EUR różnica może wynieść około 11 800 EUR |
Te cztery kolumny zmieniają się niezależnie od siebie i w różnych momentach. Właśnie dlatego tak łatwo o kosztowną pomyłkę.
TL;DR – W skrócie
- Reguła 90/180 nie jest o Tobie. Dotyczy krótkich pobytów obywateli państw trzecich. EES działa w pełnym zakresie od 10 kwietnia 2026 roku.
- Po 3 miesiącach pojawiają się warunki. Trzeba pracować, prowadzić działalność, studiować albo mieć wystarczające środki i odpowiednie ubezpieczenie – zależnie od sytuacji.
- CRUE potwierdza rejestrację, nie tworzy prawa pobytu. Wniosek składa się w ciągu 30 dni po upływie pierwszych 3 miesięcy. Kara za brak: 400–1 500 EUR.
- Pobyt stały po 5 latach, obywatelstwo po 7 (dla obywateli UE, od 19 maja 2026; wcześniej było 5).
- Ponad 183 dni to jedno z kryteriów podatkowych, nie pobytowych. Rezydencję może uruchomić także mieszkanie utrzymywane z zamiarem stałego zajmowania.
- Status rezydenta zmienia rachunek za dom. Przy podstawie 400 000 EUR standardowy IMT nierezydenta to 30 000 EUR, a skala dla rezydenta kupującego własne stałe miejsce zamieszkania daje 18 236,65 EUR.
- Zwrot różnicy nie jest automatyczny. Po spełnieniu późniejszego wyjątku masz 6 miesięcy na wniosek do AT; po terminie prawo do zwrotu wygasa.
Zakup domu nie daje prawa pobytu. I bardzo dobrze
Zacznijmy od rozbrojenia najczęstszego nieporozumienia, bo krąży ono w polskich grupach w obie strony i obie są błędne.
Błąd pierwszy: „kupię dom, więc będę mieć prawo pobytu”. Własność nieruchomości nie jest warunkiem unijnego prawa pobytu. Obywatel państwa trzeciego także nie uzyskuje dziś tytułu pobytowego przez sam zakup: ścieżka nieruchomościowa Złotej Wizy została zamknięta 7 października 2023 roku.
Błąd drugi, znacznie kosztowniejszy: „skoro nie daje prawa pobytu, to status nie ma znaczenia”. Ma, tylko nie tam, gdzie się go szuka. Nie w prawie pobytu, lecz w podatku od zakupu. Wrócimy do tego niżej, bo to najdroższy akapit w całym tym artykule.
Dla obywatela Polski rzecz wygląda odwrotnie niż dla Amerykanina czy Brytyjczyka. Nie potrzebujesz nieruchomości ani wizy. Po pierwszych 3 miesiącach potrzebujesz jednak podstawy z art. 7 ustawy 37/2006 i rejestracji. Te warunki istnieją niezależnie od każdej transakcji, którą rozważasz.
💡 Częsty błąd: Jeśli pośrednik sprzedaje zakup argumentem „a do tego dostaje Pan prawo pobytu”, potraktuj to jako sygnał ostrzegawczy o jakości doradztwa. Dla obywatela UE nieruchomość nie tworzy tego prawa, a dla obywatela spoza UE sama nie otwiera już Złotej Wizy. Naszym zdaniem po takim zdaniu warto zatrzymać rozmowę i sprawdzić każdą kolejną obietnicę w przepisach. Agent kupującego powinien oddzielać korzyści z nieruchomości od praw, które wynikają z zupełnie innej podstawy.
Skoro wiemy, czego zakup nie załatwia, zobaczmy, co masz z samego obywatelstwa.
Jako Polak masz prawo pobytu z traktatu, nie z pozwolenia
Swoboda przepływu osób to jeden z fundamentów Unii i nie jest uprzejmością ze strony Portugalii. Prawo wjazdu i osiedlania się przysługuje obywatelom UE, EOG i Szwajcarii bezpośrednio, a portugalska ustawa nr 37/2006 jedynie wdraża dyrektywę 2004/38/WE do prawa krajowego.
Najpierw rozdzielmy dwa okresy:
- Przez pierwsze 3 miesiące wystarczy ważny dowód osobisty albo paszport. Portugalia nie wymaga rejestracji ani opłaty.
- Powyżej 3 miesięcy prawo pobytu zależy od spełnienia co najmniej jednego warunku z art. 7, a rejestracji trzeba dokonać w ciągu kolejnych 30 dni. CRUE dokumentuje ten etap, lecz nie zastępuje warunku materialnego.
Prawo dłuższego pobytu przysługuje między innymi osobom pracującym, prowadzącym działalność lub studiującym. Osoba nieaktywna zawodowo musi mieć wystarczające środki, by nie stać się obciążeniem dla systemu pomocy społecznej, oraz odpowiednie ubezpieczenie zdrowotne. Nie ma tu legalnego, sztywnego progu w euro: sytuację ocenia się indywidualnie, a państwo nie może automatycznie narzucić jednej kwoty wszystkim. To ważne, bo płaca minimalna bywa mylona z ustawowym biletem wstępu, którym nie jest. Realny budżet życia znajdziesz w zestawieniu kosztów życia w Portugalii.
Prawo obejmuje także członków rodziny spoza UE, którzy towarzyszą obywatelowi Unii lub do niego dołączają. Ich dokument nazywa się inaczej i wydaje go AIMA, ale nie należy liczyć ich pobytu jak zwykłej wizyty turystycznej bez sprawdzenia tej podstawy.
Reguła 90/180 – kogo naprawdę dotyczy
To najczęściej mylona zasada w całej tej układance, głównie dlatego, że polskie media opisują ją przy okazji wakacji w Tajlandii i przy okazji Brexitu, nie zaznaczając, kogo obejmuje.
Reguła 90 dni w każdym okresie 180 dni wynika z kodeksu granicznego Schengen i dotyczy obywateli państw trzecich: Brytyjczyków, Amerykanów, Kanadyjczyków, Ukraińców podróżujących na zasadach ruchu bezwizowego. Nie dotyczy obywateli UE. Ty nie podlegasz temu limitowi; po 3 miesiącach wchodzą jednak opisane wyżej warunki dłuższego pobytu.
Od 10 kwietnia 2026 roku unijny system wjazdu i wyjazdu (EES) działa w pełnym zakresie. Rejestruje objęte systemem przekroczenia granicy zewnętrznej przez osoby spoza UE odbywające pobyty krótkoterminowe, wraz z danymi biometrycznymi. Stemple przestały być głównym zapisem historii wjazdów. ETIAS, czyli autoryzacja online dla podróżnych z krajów zwolnionych z wiz, ma zacząć działać w ostatnim kwartale 2026 roku; Unia nie podała jeszcze dokładnego dnia.
Dlaczego to Twoja sprawa, skoro Ciebie nie dotyczy? Bo dotyczy ludzi wokół Ciebie. Jeśli Twój partner ma paszport brytyjski, teść jest obywatelem Ukrainy bez statusu ochronnego, a dorosłe dziecko mieszka w Kanadzie, to każda ich dłuższa wizyta w Twoim portugalskim domu jest liczona co do dnia. Rodzina, która „przyjeżdża na pół roku pomóc przy dzieciach”, może wpaść w kłopoty, o których nikt nie pomyślał przy zakupie.
💡 Warto wiedzieć: Członek rodziny spoza UE, który towarzyszy Ci albo do Ciebie dołącza jako obywatela UE korzystającego ze swobody przepływu, nie porusza się w reżimie turystycznych 90 dni. Ma prawo pobytu pochodne od Twojego i własną ścieżkę dokumentową (karta pobytu członka rodziny). To dwie zupełnie różne sytuacje prawne i warto wiedzieć, w której się jest, zanim zacznie się liczyć dni.
Policzmy to na konkretnym przykładzie. Twoja mama, obywatelka Ukrainy z paszportem biometrycznym, bez karty pobytu w Polsce, przylatuje do Twojego domu w Sesimbrze 1 marca i zostaje do 20 maja. To 81 dni, bo dzień wjazdu i dzień wyjazdu liczą się oba. Zostaje jej więc 9 dni z limitu, a ona wraca 1 sierpnia na kolejne 6 tygodni. Limit przekracza już 10 sierpnia, w dziesiątym dniu pobytu, bo okres 180 dni liczy się ruchomo wstecz od każdego dnia, a nie od stycznia – i w tym oknie wiosenne 81 dni wciąż się mieści. Efekt: przekroczenie legalnego pobytu w strefie Schengen, ze wszystkimi konsekwencjami przy następnym wjeździe. EES zapisuje dziś taki przebieg elektronicznie.
Przylot miesiąc później, 1 września, zmieniłby wynik: te same 6 tygodni mieści się w limicie. Wiosenny pobyt zdążyłby wtedy w większości wypaść z ruchomego okna, a przy każdym kolejnym dniu wypadałby z niego następny dzień wiosenny. Licznik stałby na 77 dniach i nie doszedłby do 90. O przekroczeniu decyduje więc nie tylko długość wizyty, ale też odstęp od poprzedniej.
Certificado de Registo – dokument po pierwszych 3 miesiącach
Po upływie pierwszych 3 miesięcy pobytu masz 30 dni na rejestrację w urzędzie miasta (Câmara Municipal) i odbiór Certificado do Registo de Cidadão da União Europeia, w skrócie CRUE. Certyfikat wydaje gmina, nie AIMA, i jest ważny 5 lat.
Terminy i kwoty w skrócie, bo procedurę krok po kroku opisujemy osobno:
| Element | Stan |
|---|---|
| Kiedy | w ciągu 30 dni po upływie pierwszych 3 miesięcy pobytu |
| Gdzie | Câmara Municipal właściwa dla miejsca zamieszkania |
| Opłata | 18 EUR powyżej 25 lat · 15 EUR poniżej 25 · 7,50 EUR poniżej 6 lat · do 1 roku zwolnione |
| Ważność | 5 lat |
| Kara za brak | 400–1 500 EUR (art. 30 ustawy 37/2006); przy nieumyślności o połowę mniej |
| Kara za rejestrację lub utrzymanie certyfikatu bez spełnienia warunków | 500–2 500 EUR |
CRUE nie jest źródłem prawa pobytu ani uniwersalnym kluczem do NISS, SNS i prawa jazdy. Każda z tych procedur ma własną podstawę i listę dokumentów. Najbezpieczniej traktować certyfikat dokładnie tak, jak opisuje go ustawa: jako dowód dokonanej rejestracji. Zmianę adresu podatkowego załatwia się osobno w Autoridade Tributária; nie warto zakładać, że gmina przekaże ją do wszystkich rejestrów.
Pobyt stały po 5 latach, obywatelstwo po 7
Po pięciu latach nieprzerwanego, legalnego pobytu nabywasz prawo stałego pobytu. Wniosek składasz już nie w gminie, lecz w AIMA, która od 1 lipca 2026 prowadzi ten proces przez własny portal odnowień.
Liczenie pięciu lat dopuszcza przerwy, i to szersze, niż większość osób zakłada:
- nieobecności do 6 miesięcy łącznie w roku nie przerywają ciągłości,
- dopuszczalna jest też jedna przerwa do 12 miesięcy z ważnych powodów: ciąża i poród, ciężka choroba, studia, szkolenie zawodowe, oddelegowanie do pracy.
Pułapka jest po drugiej stronie. Raz nabyte prawo stałego pobytu wygasa, jeśli spędzisz poza Portugalią ponad dwa kolejne lata. To realne ryzyko przy scenariuszu „kupujemy teraz, przenosimy się za kilka lat”.
Obywatelstwo to osobna i od niedawna dłuższa ścieżka. Lei Orgânica nr 1/2026 z 18 maja 2026, obowiązująca od 19 maja 2026, podniosła wymagany staż z 5 do 7 lat legalnego pobytu dla obywateli państw UE i krajów portugalskojęzycznych oraz do 10 lat dla pozostałych. Doszły egzaminy ze znajomości języka, kultury, historii i symboli narodowych, a sam staż liczy się teraz od rzeczywistego legalnego pobytu, a nie od daty złożenia pierwszego wniosku.
Jeśli czytasz gdzieś o „portugalskim obywatelstwie po pięciu latach”, masz przed sobą opis stanu prawnego sprzed maja 2026. Dla planów rodzinnych rozpisanych na dekadę ta zmiana przesuwa horyzont o dwa lata.
Rejestracja pobytu a rezydencja podatkowa – różnica, która kosztuje najwięcej
Tu przewracają się największe budżety, bo obie rzeczy bywają nazywane po polsku „rezydencją”, choć nie są tym samym i nie zaczynają się w tym samym momencie.
Rejestracja administracyjna to CRUE: dokument z gminy, zwykle 18 EUR dla osoby powyżej 25 lat, potwierdzający rejestrację pobytu obywatela UE.
Rezydencja podatkowa to art. 16 portugalskiego kodeksu CIRS i obowiązek rozliczania w Portugalii całości światowych dochodów, nie tylko portugalskich. Rezydentem podatkowym zostajesz, gdy:
- przebywasz w Portugalii ponad 183 dni, ciągłych lub z przerwami, w dowolnym okresie 12 miesięcy, albo
- przebywasz krócej, ale w dowolnym dniu tego okresu dysponujesz w Portugalii mieszkaniem w okolicznościach wskazujących na zamiar zatrzymania go i zajmowania jako stałego lokum.
Uwaga na moment, od którego to działa. Art. 16 ust. 3 CIRS mówi wprost, że po spełnieniu kryterium ponad 183 dni rezydencja liczy się od pierwszego dnia pobytu, a nie od dnia przekroczenia progu. Jeśli pobyt zaczyna się 1 marca, a 184. dzień przypada pod koniec sierpnia, portugalska rezydencja podatkowa obejmuje okres od 1 marca – razem z dochodami zagranicznymi uzyskanymi w międzyczasie.
Ten drugi punkt jest ważniejszy, niż wygląda. Został napisany właśnie po to, żeby objąć osoby przenoszące się w drugiej połowie roku, kiedy 183 dni nie da się już zebrać, oraz te, które celowo liczą dni, żeby uniknąć progu.
Można więc mieć CRUE i nie być rezydentem podatkowym. Można też, mieszkając od maja i nie mając jeszcze certyfikatu, już nim być. To dwie niezależne osie i obie trzeba śledzić osobno.
Jak Twój status zmienia rachunek za dom o kilkanaście tysięcy euro
To jest najdroższa konsekwencja tego, jak długo zamierzasz mieszkać w Portugalii, i prawie nie pojawia się w polskojęzycznych poradnikach.
Od 25 maja 2026 roku, na mocy dekretu z mocą ustawy 97/2026, nabywca będący nierezydentem podatkowym płaci podatek IMT w formie ryczałtu 7,5% od podstawy nieruchomości mieszkalnej. Podstawą jest wyższa z dwóch wartości: cena w umowie lub VPT. Rezydent korzysta z właściwej skali progresywnej: dla własnego stałego miejsca zamieszkania zaczyna się ona od 0%, a dla drugiej nieruchomości od 1%.
Przy podstawie 400 000 EUR nierezydent zapłaci 30 000 EUR podatku. Rezydent kupujący własne stałe miejsce zamieszkania zapłaci 18 236,65 EUR, czyli o 11 763,35 EUR mniej. To porównanie zakłada, że cena jest równa lub wyższa od VPT i nie obejmuje IMT Jovem. Pełne wyliczenia i tabele progów znajdziesz w zestawieniu kosztów zakupu nieruchomości, a szybki rachunek zrobisz w kalkulatorze. Kolejność wszystkich kroków transakcji rozpisaliśmy osobno w przewodniku jak kupić dom w Portugalii krok po kroku.
Wyjątki od ryczałtu są dokładnie trzy, nie więcej:
- nabywca był rezydentem podatkowym Portugalii w dacie nabycia,
- nabywca stanie się rezydentem podatkowym w ciągu 2 lat od nabycia,
- nieruchomość idzie na najem mieszkaniowy z czynszem do 2 300 EUR miesięcznie, przy umowie zawartej w ciągu 6 miesięcy od nabycia i najmie przez co najmniej 36 miesięcy w pierwszych 5 latach.
I teraz rzecz, która decyduje o pieniądzach: zwrot różnicy nie jest automatyczny. Przy wyjątkach 2 i 3 AT zwraca różnicę wyłącznie na wniosek, składany w terminie 6 miesięcy od dnia uzyskania rezydencji albo zawarcia umowy najmu. To termin zawity. Po jego upływie prawo do zwrotu wygasa, nawet jeśli warunek merytoryczny został spełniony.
💡 Warto wiedzieć: Przy zakupie jako nierezydent z planem przeprowadzki „za rok, może dwa” wpisz do kalendarza dwie daty już przy podpisywaniu aktu: koniec dwuletniego okna na uzyskanie rezydencji i sześciomiesięczny termin na wniosek o zwrot, liczony od dnia uzyskania rezydencji. W tym mechanizmie samo spełnienie warunku nie uruchamia wypłaty bez pisma złożonego w terminie.
Jeśli rozważasz trzeci wyjątek, czyli wynajem, zajrzyj do przewodnika po podatkach od wynajmu, bo reżim najmu mieszkaniowego zmienił się w 2026 roku równie mocno.
Jak liczyć dni i dlaczego „dziewięć miesięcy tam, trzy tu” to mit
W polskich grupach krąży plan idealny: mieszkam w Portugalii dziewięć miesięcy, wracam do Polski na trzy, formalnie zostaję polskim rezydentem i płacę w Polsce. Brzmi elegancko i w większości przypadków nie działa.
Powód pierwszy: dziewięć miesięcy to więcej niż 183 dni. Sam ten fakt zwykle czyni Cię portugalskim rezydentem podatkowym, niezależnie od tego, co sądzisz o swoim ośrodku życiowym.
Powód drugi: nawet zejście poniżej progu nie usuwa kryterium mieszkania. Dom zajmowany i utrzymywany z zamiarem dalszego stałego korzystania może spełnić drugą przesłankę z art. 16 CIRS.
Powód trzeci: Polska ma własne kryteria i nie znikają one po zakupie domu nad Atlantykiem. Jeśli w Polsce zostaje rodzina, główne źródło dochodu i majątek, polski fiskus ma solidne podstawy, by widzieć tam Twój ośrodek interesów życiowych. Wtedy powstaje podwójna rezydencja, którą rozstrzyga się dopiero regułami kolizyjnymi umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Portugalią.
Co z tego wynika praktycznie:
- Licz dni od pierwszego dnia, nie od momentu, gdy zrobi się nerwowo. Bilety, pieczątki i rachunki są dowodami.
- Rok przeprowadzki jest zawsze najtrudniejszy i prawie zawsze wymaga rozliczenia po obu stronach.
- Decyzję podejmij świadomie, zamiast dryfować. Bycie portugalskim rezydentem bywa korzystne: rozstrzyga sprawę IMT, otwiera dostęp do skali progresywnej i do preferencji, o ile się kwalifikujesz. Emeryci znajdą rozbiór stawek w przewodniku o emeryturze w Portugalii.
Nie jesteśmy doradcami podatkowymi i nie zastąpimy księgowego. W roku przeprowadzki konsultacja po obu stronach granicy to jeden z niewielu wydatków, który potrafi zwrócić się wielokrotnie.
Co z polską stroną – ubezpieczenie, meldunek, ZUS
O tym etapie prawie nikt nie myśli przed wyjazdem, bo cała uwaga idzie na stronę portugalską. Tymczasem połowa problemów bierze się z niedomkniętych spraw w Polsce.
Ubezpieczenie zdrowotne. Unijne reguły koordynacji wskazują jeden system właściwy, ale nie wybiera go sam CRUE, rezydencja podatkowa ani rejestracja w SNS. Zwykle decyduje aktywność zawodowa i jej miejsce, a dla osób nieaktywnych obowiązują odrębne reguły. EKUZ służy pobytom czasowym, nie planowanej przeprowadzce. Formularz S1 może natomiast dać dostęp do leczenia w Portugalii na koszt instytucji właściwej w innym państwie – między innymi w części sytuacji emerytalnych. Przed wyjazdem ustal odpowiedzialny system z NFZ albo ZUS, bo dwa podobne życiorysy mogą prowadzić do innej odpowiedzi.
Meldunek. Wymeldowanie z pobytu stałego i zgłoszenie zmiany adresu do urzędu skarbowego to czynności administracyjne, które same w sobie nie przesądzają o rezydencji podatkowej. Nie da się „wymeldować z polskich podatków”. O rezydencji decyduje ośrodek interesów życiowych i liczba dni, a nie wpis w rejestrze.
Numer NIF i dokumenty. Portugalski numer podatkowy jest potrzebny do procedur podatkowych, bankowych i zakupu nieruchomości, niezależnie od tego, czy planujesz przeprowadzkę, czy dom wakacyjny. Procedurę opisaliśmy w przewodniku jak uzyskać NIF.
Jeśli rozważasz kredyt na zakup, weź pod uwagę, że banki traktują nierezydentów ostrożniej niż rezydentów: wymagają wyższego wkładu własnego i krótszego okresu spłaty. Warunki rozpisaliśmy w przewodniku o kredycie hipotecznym dla Polaków.
Rodzina spoza UE, D7, D8 i Złota Wiza – co dotyczy kogo innego
Wyniki wyszukiwania na hasło „jak długo mogę mieszkać w Portugalii” mieszają dwie zupełnie różne publiczności. Warto wiedzieć, która część internetu nie jest o Tobie.
Członek rodziny spoza UE. Partner, małżonek lub rodzic bez unijnego paszportu nie występuje o CRUE. Po 3 miesiącach pobytu składa w AIMA wniosek o kartę pobytu członka rodziny obywatela Unii. AIMA wymaga udokumentowania relacji oraz tego, że obywatel UE korzysta w Portugalii z prawa pobytu; zestaw dokumentów zależy od rodzaju więzi.
Wizy D7 i D8 to odrębne ścieżki dla obywateli państw trzecich. D7 dotyczy między innymi osób utrzymujących się z własnych dochodów, a D8 pracujących zdalnie. Obywatel Polski nie musi wykazywać progów tych wiz, bo korzysta z prawa unijnego. Nie należy też przenosić kwot z D7 lub D8 do oceny „wystarczających środków” przy CRUE – to różne podstawy prawne.
Złota Wiza nadal istnieje, ale bez ścieżki nieruchomościowej dla nowych wniosków od 7 października 2023 roku. Pozostały inne kategorie inwestycji, w tym fundusze bez bezpośredniej lub pośredniej ekspozycji na nieruchomości. Dla obywatela UE program nie jest potrzebny, bo jego celem jest tytuł pobytowy dla obywatela państwa trzeciego.
Podsumowanie
Najkrótsza odpowiedź na tytułowe pytanie brzmi: dłużej niż 90 dni i bez turystycznego limitu 90/180, o ile po pierwszych 3 miesiącach spełniasz warunki unijnego prawa pobytu. Kłopoty biorą się z pomylenia czterech niezależnych statusów.
- Prawo pobytu do 3 miesięcy wymaga tylko ważnego dokumentu; dłużej trzeba spełniać warunek z art. 7 ustawy 37/2006.
- Reguła 90/180 obejmuje krótkie wizyty osób spoza UE; pełne wdrożenie EES zakończyło się 10 kwietnia 2026 roku.
- Obowiązek rejestracji trzeba wykonać w ciągu 30 dni po upływie pierwszych 3 miesięcy: CRUE kosztuje 18 EUR dla osoby powyżej 25 lat, a kara za brak wynosi 400–1 500 EUR.
- Pobyt stały po 5 latach, ale wygasa po dwóch latach nieobecności. Obywatelstwo po 7 latach dla obywateli UE, od maja 2026.
- Rezydencję podatkową może uruchomić ponad 183 dni albo mieszkanie utrzymywane z zamiarem stałego zajmowania.
- Status podatkowy decyduje o IMT: standardowe 7,5% dla nierezydenta wobec właściwej skali rezydenta, zaczynającej się od 0% dla własnego stałego miejsca zamieszkania.
- Sześciomiesięczny termin na wniosek o zwrot różnicy w IMT jest zawity; po jego upływie prawo do zwrotu wygasa.
Planujesz kupno domu w Portugalii i nie masz pewności, czy wchodzić w transakcję przed zmianą rezydencji podatkowej, czy po niej? To pytanie warto rozstrzygnąć przed podpisaniem aktu, a nie po nim.